Christelijke hulp bij verlies en verdriet

Vroeg of laat komt iedereen in aanraking met verlies en verdriet. Dit is een intense en persoonlijke ervaring. Vaak wordt het echter als moeilijk ervaren om het verdriet onder ogen te zien. Hoe kom je door dit proces van verlies heen?

Rouw is uniek

Verlies is altijd een intense en persoonlijke ervaring. Hoe je een specifiek verlies ervaart, wordt medebepaald door persoonlijke ervaringen, door de specifieke relatie met de overledene, door de leeftijd waarop je de persoon verliest en natuurlijk door je eigen levensomstandigheden.

Kun je verlies verwerken?

Vaak wordt er gesproken over verliesverwerking. Een pijnlijke vraag kan zijn: “Ben je er al een beetje overheen?” Het woord verliesverwerking lijkt een eindpunt in zich te hebben en is daarom misleidend. Voor rouw geldt dat het nooit over gaat!

Christelijke hulp bij rouw en verdriet

Loop je vast met rouw in je leven? Vind je het lastig om het verlies te aanvaarden? Graag wil ik je helpen.

Maak een afspraak

Rouwen is anders leren vasthouden

Verlies overleven heeft niets te maken met vergeten of loslaten. Hoe kun je immers iemand die je dierbaar was vergeten? Rouwen kan geduid worden als ‘anders leren vasthouden’. Dit is vasthouden in de herinnering in plaats van in de werkelijkheid.

Rouwen is van buiten naar binnen

Rouwen is ‘verhuizen’ van de buitenwereld naar het hart van de mens. Je gaat het verlies een plaats geven in je leven, waar het met je mee gaat gedurende je hele verdere leven. Het gaat me je mee zoals je schaduw je in je leven vergezelt.

Rouwarbeid verrichten

Het is belangrijk om te weten dat we bij verlies aan het ‘overleven’ zijn en dat daarbij rouwarbeid verricht moet worden. Dit woord drukt uit dat het gaat om werken! Het is emotionele arbeid die verricht moet worden. Deze arbeid kan opgedeeld worden in 4 verschillende taken:

  1. Het onder ogen zien van de werkelijkheid van het verlies
    Als iemand (onverwacht) overlijdt, dan zijn we geneigd om te zeggen: “Dit kan toch niet waar zijn?” De werkelijkheid wordt als het ware weggeduwd omdat deze te zwaar is om onder ogen te zien. Het kan een langere tijd duren voordat de volle werkelijkheid van het verlies doordringt.
  2. Het ervaren van de pijn van het verlies
    We kunnen geen verlies overleven zonder pijn te ervaren. Alles wat gedaan wordt om te pijn te vermijden is verlengen van het rouwproces. De pijn kan zich uiten in lichamelijke pijnscheuten, golven van verdriet, gebrekkige concentratie, boosheid, schuldgevoelens, schaamtegevoelens of extreme vermoeidheid. Dit wordt als heftig ervaren en dat is het ook! Er is immers een diep verdriet!
  3. Aanpassen aan de wereld zonder de overleden persoon
    De (moeilijke) opdracht is om je aan te passen aan de situatie zonder de overledene. Dat kost tijd, energie en investeren om deze nieuwe weg te zoeken en te vinden. Het gebeurt ook niet bij iedereen hetzelfde, want iedereen is anders. Ieder beleeft een verlies op een eigen manier en zal op een eigen manier ‘op verhaal komen’. 
  4. Opnieuw leren genieten van het leven én herinneringen levendig bewaren
    Opnieuw genieten lijkt een moeilijke taak, maar het is ook pas de laatste taak, die nadrukkelijk gecombineerd is met het levendig bewaren van herinneringen. Herinneringen kunnen o.a. bewaard worden door erover te praten en het verlies onder ogen te blijven zien. Herinneringen (helpen) ophalen is helpend voor mensen bij het verwerken van rouw.

Normale rouw

Je kunt ‘normale rouw’ vergelijken met een boek dat in de boekenkast staat. Soms haal je het ‘boek van het verlies’ er even uit en lees je erin. Daarna zet je het weer terug tot een volgende keer.

Gestagneerde rouw

We spreken van ‘gestagneerde rouw’ als de fasen van de rouwarbeid niet goed doorlopen zijn. Twee vormen hiervan van:

  1. Het ‘boek van het verlies’ is achter de andere boeken in de boekenkast gezet en is daarmee buiten beeld. Men gaat ogenschijnlijk ‘gewoon’ verder met het leven zoals het voor het verlies ook was. De pijn wordt vermeden en daarmee het rouwproces verlengd.
  2. Het ‘boek van het verlies’ ligt steeds open op schoot. Men is steeds bezig met het verlies en komt er niet aan toe om de draad van het leven weer (enigszins) op te gaan pakken.

De rol van de omgeving

De omgeving kan de rouwende persoon helpen bij de rouwarbeid. Als er onduidelijkheid is m.b.t. de situatie van het overlijden, dan is goede uitleg nodig over wat er gebeurd is. Verder is het belangrijk dat mensen hun verhaal kunnen vertellen en dat meerdere keren. Door dit te blijven doen, help je de ander ‘op verhaal te komen’. Daarbij is het belangrijk om te weten dat de bijkomende emoties normale reacties zijn van normale evenwichtige mensen!

Bijbelse troost bij verdriet

God is erbij in tijden van verdriet: “Al ging ik ook door een dal vol schaduw van de dood, ik zou geen kwaad vrezen, want U bent met mij; Uw stok en Uw staf die vertroosten mij” (Psalm 23:4) en: “Ik  ben het die u troost” (Jes. 51:12).

Weerzien in de hemel

Als een geliefde ‘in de Heere gestorven is’, mogen we weten dat hij/zij nu voor eeuwig bij de hemelse Vader is. Als we zelf door genade ook een leven met de Heere kennen, mogen we geloven dat we onze geliefde eens in de hemel zullen weerzien en dat we elkaar ook zullen herkennen. Wat zal dat een bijzonder weerzien zijn!

Uitzien naar de hemel

In de hemel zullen geen tranen meer zijn, want God zal ze afwissen (Openb. 7:17 en 21:4). Er  zal geen dood en geen rouw meer zijn (Openb. 21:4). Er zal geen ziekte meer zijn (Jes. 33:24) en ook geen jammerklacht of moeite (Openb. 21:4). De hemel is bovenal een plaats waar we bij Heere mogen zijn om Hem voor eeuwig te loven! Wat een vreugde zal dat zijn!

Christelijke hulp bij rouw en verdriet

In de hulpverlening zal er o.a. gesproken worden over de verlieservaring: wie heb je verloren? Hoe is deze verliessituatie voor je? Welke impact heeft het op je leven? Hoe lang is het geleden? Hoe is de rouwarbeid t.n.t geweest? Welk afscheid/loslaten is er geweest? Welke steun is er ontvangen en van wie? Welke herinneringen worden er bewaard en hoe wordt dit gedaan? Welke troost mag ervaren worden vanuit het geloof?

Maak een afspraak

Rouw is niet alleen verlies door de dood

Bij rouw wordt vaak gedacht aan verlies door de dood. Andere verliessituaties blijven daardoor vaak ten onrechte onderbelicht, zoals verlies van gezondheid, werk of toekomstperspectieven. Omdat hier ook sprake is van verlies is er ook sprake van rouw!